Struyk Verwo Infra

Nieuws

Zijn gemeenten klaar voor de gevolgen van klimaatverandering?

Overig

 

Volgens de klimaatmodellen is Nederland over vijftien jaar een stuk natter dan nu. Er worden meer piekneerslagen in de zomers verwacht en ook de winters zijn warmer en natter. Zijn Nederlandse gemeentes voorbereid op de verwachte klimaatverandering? We vroegen het aan Gerrit Haspershoven, senior adviseur riolering en stedelijk water.

1. Wat zijn de gevolgen van klimaatverandering in Nederland ten aanzien van de verwachte neerslagsintensiteit in 2030?

‘De prognose is dat er meer piekneerslagen zullen komen
in de zomers, zoals we afgelopen augustus ook hebben gezien op veel plekken in Nederland. Dan valt er 80 millimeter hemelwater of meer per uur. Dit is erg moeilijk weg te werken op de traditionele manier met behulp van riolering. Er zal dan op de meeste plaatsen ook flinke wateroverlast gaan ontstaan. Een bui van 40 millimeter per uur, wat ook al erg veel is, kan nog worden verwerkt met
behulp van riolering als deze is aangelegd volgens de uitkomsten van recente capaciteitsberekeningen. Het kan zijn dat water dan op straat blijft staan, maar dat hoeft niet voor overlast te zorgen. Klimaatverandering betekent ook dat in de zachte winters vaker en meer neerslag valt. Het wordt in de winter dus een stuk natter en in de zomer een stuk droger met de genoemde piekbuien in Nederland. Het is een hele uitdaging om deze gevolgen van de klimaatverandering op een duurzame manier het hoofd te bieden.’

2. Afgelopen zomer viel er in sommige gemeenten al de hoeveelheid neerslag die in 2030 verwacht wordt. In hoeverre zijn onze huidige voorzieningen berekend op toekomstige neerslaghoeveelheden?

‘De huidige voorzieningen zijn niet toereikend. Er moet écht meer gebeuren. Een aantal gemeenten heeft zich voorbereid. Bijvoorbeeld de gemeente Bergen Noord-Holland. In de dorpen Egmond aan Zee en Bergen aan Zee. In deze dorpen zorgde regenval een aantal jaren geleden voor flinke overstromingen en overlast. Daar heeft de gemeente nu maatregelen genomen om grote hoeveelheden hemelwater beter op te kunnen vangen. Dit zijn voornamelijk maatregelen in de openbare ruimte die de afvoer van het rioolsysteem ondersteunen. Dit is onder andere gedaan door veel waterpasserende verharding toe te passen.

3. Welke laagdrempelige maatregelen kunnen gemeenten op korte termijn al nemen om de gevolgen van extreme neerslagpieken af te zwakken?

‘Laagdrempelige maatregelen zijn makkelijk te implementeren. Bijvoorbeeld een oplossing als een “negatieve drempel”, dat is een verlaging in de weg die dienst doet als verkeersremmer en wateropvang. Vanuit de verlaging wordt het water afgevoerd naar wadi’s in de plantsoenen. Een andere manier is verkeersdrempels het afstromende water te laten geleiden. De verkeersdrempel stuurt het water de kant op waar het weinig tot geen overlast veroorzaakt. Het afstromende hemelwater wordt dan tijdelijk opgevangen in wadi’s, aangelegd in plantsoenen. De wadi kan bijvoorbeeld een stuk (speel)gazon zijn. Zo wordt het afstromende water mooi ingepast in de bestaande openbare ruimte.’

4. Wat is er volgens u nodig om als Nederlandse gemeente in 2030 klimaatbestendig te zijn?

‘Er zijn drie factoren nodig. Als eerste bewustwording. Bestuurders en ambtenaren moeten bewuster worden van de problemen die de klimaatverandering met zich meebrengen. Daarnaast moet er een meer integrale aanpak worden opgezet in gemeentes. Hiermee bedoel ik dat de afdelingen riool-, groen- en waterbeheer meer moeten samenwerken. Dit gaat al wel steeds beter, maar in veel gemeenten is er nog een behoorlijke slag te slaan. Met samenwerken kan een project veel breder worden aangepakt. Mijn laatste advies: werk samen met de markt. Daar gebeurt veel qua innovatie. Kijk samen met de markt naar het ontwikkelen van innovatieve ideeën/oplossingen.’

5. Hoe zien volgens u Nederlandse steden eruit in 2030?

‘Steden hebben dan meer open water. De ooit gedempte grachten en beekjes worden bij herontwikkeling van de stedelijke gebieden weer zichtbaar gemaakt. Dit is het doel in veel gemeenten, een mooi voorbeeld is de Singel in Utrecht. Die is ooit gedempt, maar wordt binnenkort weer geopend. Water krijgt weer meer plaats. Dit heeft twee functies: Als eerste natuurlijk waterberging, maar ook als vorm van verkoeling tegen de hittestress. Als de temperaturen straks gemiddeld een paar graden stijgen, wordt het in de stad erg warm. Daarnaast krijgen bomen ook meer ruimte: groen zorgt voor schaduw én neemt extra water op. Verder kun je denken aan platte daken die waterbergend zijn, met meer daktuinen. Die laatste twee hebben ook twee functies: waterberging en verkoeling.’

Meer weten?